Nước mắt

img732.u335.d20161021.t131220.739633.jpg

Bìa sách

Quả thực là mình không biết buồn hay vui khi đọc “Chuyện ngõ nghèo” của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh. Nhớ cách đây 6 năm, ông đã làm mình khóc với “Đội gạo lên chùa”. Nay không rỏ một giọt nước mắt, nhưng rùng mình, giật mình, ám ảnh khi gặp lại ông.

Nguyễn Xuân Khánh được mọi người biết đến và tôn vinh với “Hồ Quý Ly”, “Mẫu thượng ngàn”, tiểu thuyết lịch sử. Mình thích ông ở những tiểu thuyết rất đời, “Đội gạo lên chùa”. Còn nay là tiểu thuyết triết luận thì đúng hơn “Chuyện ngõ nghèo”.

Bìa đẹp, rất đẹp với minh họa của họa sĩ Đào Hải Phong. Chữ in nổi chắc là chữ viết tay của chính họa sĩ.

Nguyễn Xuân Khánh kể về chú Ỉ nhân vật chính có tên Lợn Bò. Chú là một con vật lai giữa Lợn và Bò. Vẫn gọi chú là Lợn bởi chú được nuôi để lấy thịt, chú có vóc dáng, cách ăn và vẫn xực cám là chính. Chú chỉ là Bò khi nhìn vào mắt đẹp như một chú Bò Ấn Độ và những sợi lông thưa dài, ánh lên một màu vàng.

Ông kể về Lợn mà rất duyên. Lợn để giúp ông thoát nghèo, nhưng thoát đâu chưa thấy, cái lạnh nhất, cái đáng sợ nhất là khi ông tả về việc con Ỉ lai Bò của ông nó nhai Đốt (nhà văn) cứ rau ráu, và nhờ nhai xương, chỉ chừa lại có bộ râu mà khiến cho con Lợn tăng trọng rất nhanh. Phỉnh phờ rất giỏi và lớn lên rất tài.

Nguyễn Xuân Khánh tả thêm về một nhà văn viết triết luận Lợn, tập hợp trong đó những câu chuyện về lợn đầy quái đản. Ông nhà văn có tên là Tám. Để cuối cùng  Tám đã chết vì chính nghĩa, cứu người xả thân quên mình.

Đọc Nguyễn Xuân Khánh thực sự rất sướng. Ông giả bộ là câu chuyện chú Ỉn này là một nhật kí của Lợn. Nhưng thật ra là nhật kí của chính ông. Ông trong truyện tên là Hoàng. Nhân vật Hoàng khi làm tình với vợ thì đuội, trong khi chăm Lợn thì cứ như đang ở… trên mây (!)

Hoàng gặp Hồ Ly để rồi chính Hồ Ly là nhân vật Mi người đọc cũng dễ dàng đoán ra, nhưng Nguyễn Xuân Khánh kể rất khéo, rất tài, liêu trai, dễ đọc, nhưng khó kể lại.

Năm 1981 – 1982, cả nước nghèo, Nguyễn Xuân Khánh kể chuyện nuôi lợn… thì quá ư là đúng rồi, nhưng trong đó có một phần ba là viễn tưởng. Gọi là viễn tưởng mà không phải viễn tưởng. Đó là một xã hội thực văn minh, thực cao đẹp, nhưng tịnh không có nỗi buồn, và đặc biệt là con người không thể rỏ… NƯỚC MẮT.

Ở xã hội đó Nguyễn Xuân Khánh đặt tên là Cực Thiên Thai, từa tựa như Cõi Niết Bàn trong Phật hay Thiên Đường nơi Thiên chúa giáo. Hihi, nhưng Cực Thiên Thai con người hem có làm tình, họ chỉ có lai giống như lợn lai. Và để cuối cùng chúa tể của Cực Thiên Thai có cái tên đánh số là A1, chính là chú Ỉ  Lợn Bò của nhân vật chính Nguyễn Hoàng.

Thú vị này đến thú vị khác khi đọc Nguyễn Xuân Khánh. Với nhà văn, khi đó chưa đầy năm mươi, bút lực còn khỏe, ông viết “Chuyện ngõ nghèo” và được khen là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của ông. Quả không uổng khi chọn, và đọc.

Ở đất Thủ đô này, nhà nào đã kinh qua chuyện nuôi lợn, đọc lại “Chuyện ngõ nghèo” của Nguyễn Xuân Khánh quả thấy như sao chuyện gì ông cũng tường. Mình đọc và nhớ lại thời mẹ nuôi lợn. Ngày xưa chả hiểu sao, mẹ chỉ chọn nuôi lợn đen. Bà chăm chỉ vớt bèo, thời đó bà làm ở cách nhà những bảy cây số, đầy bèo. Bà mua rau muống, bà tích nước gạo, đồ thừa để nấu cám cho lợn ăn. Nhưng lần nào chú lợn đen của bà cứ thau tháu ba mươi cân là… đổ vật ra chết. Ngày đó, mình mới mười một mười hai, chưa hiểu nỗi đau, thương mẹ. Nhưng cũng thấy bà rất tội, cố vớt vát thuê người mổ lợn tháu đó rồi bày ra ngay ở KTT bán thịt cho những người dân khi đó vừa đói, vừa thèm… thịt lợn. (Thôi cũng đành ăn tạm).

Chuyện lợn chết, được Nguyễn Xuân Khánh đặc tả với nhân vật Lân. Nhiều bí ẩn và thú vị, sợ nhất là vớt lòng dưới cống đen ngòm, bà bán lòng lợn thì dùng hóa chất tẩy sạch rùi luộc thơm, rán giòn bán cho người ăn. Còn Lân thì đem nó tái chế thành… món ăn để nuôi lợn tiếp. Vừa đọc vừa kinh sợ.

Hi hi, để kể “Chuyện ngõ nghèo” thì còn nhiều nhiều chi tiết hay lém. Ai đó, muốn thưởng thì mời… mua, hoặc qua mình cho mượn.

Thế nhỉ?! 🙂

Lươn (lẹo)

lươn

Nguồn ảnh: Internet.

Lươn là giống cá rất nhiều đạm. Những em nhỏ cần bổ sung dinh dưỡng và can-xi, các bà mẹ thường cẩn thận làm món cháo lươn ngon bổ cho các bé. Lươn không giống chạch, nó vàng ươm, dài hơn và đẹp hơn. Chạch và lươn và cùng giống, cùng loài, nhưng hình như giống lươn được yêu mến hơn, được dùng làm chất bổ dưỡng hơn cho cả trẻ em và người già.

Sáng nay, mình nhớ tới giống lươn. Mình cũng thích ăn lươn, nhất là món miến lươn ngay ở Lê Duẩn. Lươn được lọc kĩ, được rán đảo qua chảo, giòn tan, thơm phức. Lươn thơm hay đẩy đưa món miến là nhờ tay người làm.

Hi hi, mình vốn béo. Cứ nghĩ tới món ăn là đã tứa nước miếng. Cứ nghĩ tới món lươn này càng thích, càng yêu.

Ngày mai cũng tới ngày 21/6, ngày của báo chí. Giờ mọi người rầm rộ và tôn vinh những nhà báo. Nhưng phải là nhà báo đích thực nhé. Còn chỉ chệch một li chuẩn là lập tức chúng ta – những nhà báo – trở thành những chú LƯƠN (lẹo) vàng ươm, chỉ một phát là trở thành món nhậu.

Hi hi, chúc mừng các đồng nghiệp lần nữa nhân ngày Báo chí.

Món trai

1437529747-trung-truc-xao-he-8

Nguồn ảnh: Internet. (Vì chưa kịp chụp đĩa bầu xào trùng trục của mình). 😀

Mình sinh ra ở vùng đất sông Đà. Lớn lên bên sông Nhuệ. Tuổi thơ ở cùng ông bà bên dòng sông Cầu. Dù chỉ xí xón ngóp ngóp dưới nước như những chú cún con, chưa dám vượt sông bao giờ, nhưng mà mình yêu những con nước.

Ngày hè thường là những buổi tắm sông thỏa thích. Sông Nhuệ đục lầm thì bọn mình vầy bùn, nghịch đất sét. Sông Cầu trong mát, nhưng đến hè thì cũng chả được trong, nhưng nước ăn và uống gánh từ sông về. Nước sông Cầu vừa để tắm, giặt – đủ cả.

Sông Đà thì chỉ ngắm dòng thác, ngồi bên thủy điện, nhưng chưa dám một lần thả chân nghịch nước.

Nhưng sông bao giờ cũng là niềm hoài vọng, an ủi và hướng về của mình. Úp mặt bên rệ đê toàn cỏ, ngửa mặt lên trời nheo mắt ngắm mây trong, tất cả lại hướng về mặt sông êm đềm và mát rượi. Sông như một điều gì đó nằm lòng trong mình.

Hihi,  nói về sông để quay về những buổi đi mò trai, ốc, hến. Ngày xưa đói, có gì ăn đâu, hè tự động ngụp xuống và vầy bùn, vầy thêm cả mớ trai, trùng trục. Ít lắm cũng được bữa nấu với rau sam, rau rệu hái ở ven bờ mương. Mát thôi rồi.

Giờ đầy đủ, trai, hến, trùng trục bán đầy chợ. Thậm chí siêu thị còn bán sẵn loại trai hến đóng đá. Người nấu, người làm bếp chỉ việc mua về, rã đông rồi nấu. Vẫn ngon với những người thưởng thức, bớt mệt với người nấu, nhưng quả thực người nấu ăn mà nếm những món canh trai canh hến, trùng trục của mình thấy hình như nó không được… ngọt như ngày xưa (ý)!

Ngày bé, thích trai vì mẹ làm xong là dùng vỏ trai có tia óng ánh mài thành cúc, thành những chuỗi trang sức của riêng mình. Cái sần sần, cái màu hệt nhưng ngọc trai đắt giá khi này, ngày xưa nó lung linh như ấu thơ một thủa.

Ngày nay, không thích hến, vì hến đãi lâu, dù ăn trong ba loại trai – trùng trục – hến, thì hến ngọt nước nhất. Vị đậm đà nhất.

Giờ chỉ thích trùng trục. Vừa phải vì vỏ bé, không hao lúc nào. Vừa phải vì nó trung dung giữa trai (to đùng) và hến (bé tẹo). Trùng trục luộc xong, khi luộc nhớ cho tí muối nó mới róc, trùng trục cũng dễ nhặt bằng tay, nhanh và không phải đãi bằng nước như hến (dễ nhạt bớt vị).

Nói chung, ăn uống cái gì cũng cầu kỳ. Món nước để riêng. Nhớ bỏ phần cặn toàn bùn, rác, rều, nếu còn. À mà trước khi luộc, ngâm kĩ với nước gạo đặc vài giờ, trùng trục rất béo, nước đục mà ngọt thôi rồi. Còn nếu quên và không có nước gạo thì chịu khó ngâm bằng nước trắng cũng được.

Cái là nhân trùng trục nhớ bóp bỏ phần (…) thừa, kẻo khi xào lên dễ có thêm mùi thoảng thoảng, không phải mùi thơm của thức ăn. Trùng trục đó nếu thích ăn cho đậm đà, bỏ thịt lợn xay, nêm mắm cốt, đun nhỏ lửa. Săn săn một chút, hơi cháy cạnh, thơm lừng, là có thêm món ăn cơm trắng thôi rồi là… hết bay vài bát.

Nước còn thì để nấu bát canh mùng tơi suông. Nước trùng trục nấu mùng tơi cũng hợp như gái phải hơi trai ý ạ.

Còn hợp nhất món trùng trục chính là bầu nạo nhỏ, xào cùng cả nước luộc và cho thêm thịt lợn xay/băm (nếu muốn thật sánh, thật béo, thật quyện). Món xào này phải có hành, thì là. Quên thì là, bát bầu xào trùng trục sẽ kém ngon hẳn đi một nửa.

Hè rồi, lâu lắm chả được thả mình về dòng sông quê, chỉ còn biết ngậm ngùi mà chén cơm với bát bầu xào trùng trục thôi vậy.

😀

 

Đếm cúc

16998700_10155252134493984_2831762995741666307_nÔm bó cúc trên tay em tự hỏi:

“Dám một lần vò nát cúc trong tay

Rồi từng xúc tu một em ngồi đếm

Ứng với mỗi ngày nắng cháy mưa xoay”.

 

Nhưng vàng ruộm nắng của cúc như cưỡng lại

Em chỉ dám ngắm nhìn rất đắm say:

“Ờ liệu có bao nhiêu cánh cúc

Bao nhiêu xúc tu ứng với mỗi ngày bay?!”

 

Tần ngần ngắm tay em vuốt cánh

Tua mềm bay xúc tu quay

Hăng dịu nhẹ của cúc vàng lan tỏa

Ánh vàng hanh càng tỏa sức hút hay.

 

Cúc vàng giờ quanh năm suốt nở

Không bền đẹp mỗi thu ngắn tới đây

Màu bền trường sức tay người bón

Lẫn trong trong ánh nhìn đỗi đắm say!

 

                                                                      @Mar.N.H.T.2017

 

 

 

 

Làm đất

images

Nguồn ảnh: Internet.

Một chiếc găng tay dày bằng vải bạt. Màu nâu như màu đất, màu trắng hay màu gì bạn yêu thích, bất kì. Chọn lấy một chiếc vừa tay. Loại găng tay dính đất rồi có thể vỗ bồm bộp rồi lần sau lại sử dụng.

Một cái bay để đào, xới, cũng vừa tay. Cái bay giống như chiếc bay của thợ xây, thợ hồ đợt trước. giờ các tòa nhà, khung sắt đổ bê tông. Thợ xây giờ cần ít. Gạch giờ cũng là gạch máy thẳng băng. Các bác thợ xây đầu cần tới tay bay vàng, tay bay bạc.

Một bộ quần áo bảo hộ lao động (nếu cần). Còn không chỉ chỉ mặc bộ quần áo thoải mái nhất, quần xả lỏn càng hay.

Một chiếc ô zoa để tưới cây vừa xinh. Một nhúm phân hóa học. À quên, một đôi ủng xinh xinh cũng vừa chân.

Ủng là phòng khi bạn làm đất trong khoảnh vừa rộng. Còn nếu bạn trồng cây trong một khoảnh xốp tự tạo, nơi ban công nhà mình thì khỏi cần luôn.

Thế là đủ cho một bộ đồ nghề làm vườn nhỉ.

Mình đang mới nói tới làm đất thôi nhé. Trồng cây gì, xà lách, gieo cải, hàng ớt, dặm gốc mướp hay bầu bí là tự theo mùa.

Cây rồi sẽ xanh sẽ lớn, nhưng khâu làm đất ban đầu cần lắm. Đất phải tơi, phải xốp phải tới độ. Đất được rẽ luống thẳng hàng.

Ngồi trong phòng lạnh mà tự dưng nhớ tới làm vườn là sao nhỉ.

Cách đây không lâu, mình ra đồng của một số anh em họ hàng nhà chồng. Mình còn biết thêm được thứ vồ đập đất cho tơi. Cái vồ có cán dài. Vồ có gắn khúc gỗ ngang giống như miếng gỗ lăn bột (nếu ai yêu làm bánh). Đứng phải đúng tư thế, đập phải trúng miếng đất được cuốc từ mấy hôm trước đã vón lại, nhưng trắng hơn vì đã khô dần. Đập trúng là miếng đất tơi vụn, dễ xới xáo vun trồng.

Hihi, mọi  việc giống như làm đất. Ban đầu cần những vụn vặt, giản đơn nhưng thật phải kiên trì.

(Thích làm đất và vẫn ước là thực sự có một mảnh vườn của riêng mình).

 

 

Khu vườn

Cách đây không lâu, mình gặp ông anh rể họ. Anh trẻ hơn mình nhiều tuổi. Anh học võ, vừa thiền và đang làm môi sinh. Nghĩa là anh giúp dân cư thành phố tạo ra những khu vườn trong một khoảng không gian chật hẹp. Nhà ống, nhà cao tầng, nhà có khoảnh vừa nhỏ thôi, cũng vậy có thể tạo ra một khu rau sạch, từ chính những thùng rác. Anh không sáng tạo, mà anh học hỏi kinh nghiệm của người Nhật và đang thực thi. Từ đợt đó, mình chưa gặp lại anh, cũng chỉ mới nhìn khu vườn của anh qua hình ảnh trên máy tính. Nhưng mình biết, anh đang thành công với khu vườn. Dân tình có rau sạch chén, rác được thu gom gọn và anh thì thu được bộn tiền.

Đã có những thời gian – những thời gian khi hôn nhân của tôi dường như nặng nề hơn tôi tưởng – khu vườn đã là nơi nương náu, những thời gian khi khu vườn trở thành niềm vui. (*)

Bà Camilla rất yêu khu vườn. Bà có sung sướng với thiên nhiên, chạm vào cây cỏ với niềm thích thú và bà chỉnh sửa lại khu vườn cho thật đẹp với những mê cung dành cho cậu con trai 31 tuổi, đẹp trai thành đạt, nhưng phải ngồi xe lăn. Will vẫn điều khiển được cảm xúc và ý nghĩ bằng bộ não hoàn toàn tinh tế. Nhưng mọi thứ từ cổ xuống là hoàn toàn bất động. Will phải có sự trợ giúp về y tế của Nathan, về tinh thần của Lou. Will chỉ có mọi người sáu tháng để Will sẽ tìm đến cái chết. Mong muốn giải thoát cho chính Will và những người thân như mẹ là bà Camilla, bố là ông Steven, cô em gái Geogia.

Gói gọn trong 600 trang sách Trước ngày em đến (nguyên bản: Me before You), được dựng thành phim 2015 và được chiếu ở các rạp của Việt Nam năm 2016. Phim xúc động bởi dường như cốt truyện chính của Will do nữ tác giả Jojo Moyes viết ra đã được chuyển tải hết trên phim. Xem phim cũng tỏ mà đọc truyện thì cũng vẫn thấy phì cười với cô Lou, thương cảm với cậu Will. Nhưng truyện khác là trong đó có nhiều chương là tự truyện được dẫn dắt bởi bà Camilla, bởi ông Steven, và cô em Treena của Lou. Đọc mới thấy lớp lang của phân tích tâm lí và con đường dẫn tới cái chết tự nguyện của Will ở Thụy Sĩ thế nào.

Mình thích Lou vì cô nàng ngây thơ, chả dám thử một cách gì mới trước cuộc đời thì đã được Will – gần như bất động – xoay chuyển. Cuốn Trước ngày em đến ra mắt ở Anh năm 2012, thật là một câu chuyện cô bé Lọ Lem hiện đại. 2015 có ấn bản tiếng Việt và đã tái bản ngay sau khi phim được chiếu ở các rạp Việt. Đằng thẳng ra thì Trước ngày em đến là một cuốn ngôn tình, nhưng thật ra là một ẩn giấu thiền ngay trong đó.

Tôi phải âm thầm nói với nó rằng mọi thứ có thể thay đổi, sinh trưởng hay lụi tàn, những cuộc đời vẫn tiếp tục. (*)

Jojo vốn là một nhà báo, nên cách nhìn trong truyện của cô cũng đầy vẻ quan sát. Cảnh cô tả hàng xóm nhà Lou có vụ đánh ghen, nhưng bà mẹ của Will đến tìm Lou để yêu cầu cô quay trở lại làm việc mới thực sự gây ấn tượng. Mình bật cười nhiều đoạn, rơm rớm nước mắt cho đến cuối truyện và đôi lúc cảm giác như có một phần là mình ở trong Lou. Nhưng mình lại không thích cái kết của Jojo dù vô cùng lãng mạn.

Will khi đó đã ở thiên đàng. Lou mở thư ra và đọc những lời anh nhắn nhủ. Anh  gửi cô một khoản đủ để cô trang trải cho  cuộc sống tự lập của cô. Kết rất có hậu, cô đọc thư trong một khung cảnh Paris đầy nắng, mùi bánh thơm phức (đúng như sở thích cô yêu) và cả mùi cà phê thoang thoảng. Thú thực, mình không thích khoản tiền mà Will tặng Lou chút nào, dù Jojo không nói là Lou có nhận nó hay không.

Và cái mình thích nhất vẫn là khu vườn của bà mẹ. Khu vườn có tòa lâu đài cổ vùng ngoại ô Anh đặc trưng. Mình chưa một lần được tới đó, nhưng khu vườn như có gì cổ tích, biệt đãi mình qua từng dòng chữ hiện ra. (Lạ nhỉ!?)

Mình chỉ rơm rớm thôi, chợm mắt hai lần, không phải đến mức sụt sùi, khóc sưng cả mắt… như cô bạn đồng nghiệp nhỉ (!?).

(*) Trích nguyên trong Trước ngày em đến.

Nắng của ngày xưa

6667

Bìa nguyên bản.

Vẫn cái nắng vàng như rót mật. Nắng vẫn lung linh thế, nhưng nắng của tuổi thơ mình, nó dịu nhẹ. Nắng khi đó có sông. Nắng có thế nào thì làn nước mát cũng đủ xoa dịu và quên đi những nóng nực. Nắng còn có những buổi được chạy dọc sông, nghịch bùn, nghịch đất sét. Lũ trẻ bọn mình không bao giờ phải trốn nắng. Nắng trên đầu, tóc cứ vàng hoe. Nắng trên da, da cứ két lại. Nắng còn nằm trong mùi mồ hôi chua lòm, khét lẹt. Nhưng nắng như cứ nằm mãi trong kí ức tuổi thơ. Nắng ngọt, nắng ngào.

Nắng thời nay sao mà nắng. Hè chị em ra đường cứ gọi là kín mít từ đầu tới trên. Cái áo chống nắng cũng thành thời trang đa sắc. Nhưng càng nóng, càng rối mắt. Nắng cứ vẫn cứ làm phiền anh chị, bà con. Nắng về chiều, càng hấp từ đường bê tông. Nắng như nóng thêm, nực thêm bởi hàng loạt chiếc điều hòa hai chiều xếp thành hàng theo từng dãy chung cư phả lại. Điều hòa chạy hết tốc lực. Nắng chỉ còn là những tiếng than van.

Tự dưng đem nắng ra so vì khoái Những ngày xưa yêu dấu của nhà văn Anh Roald Dahl. Ông tả đâu thảng hoặc chút nắng ở trời Âu chi đó. Mình không nhớ. Mà chẳng nhớ. Cái mình nhớ là ùa về những kí ức tuổi thơ. Ông RD nhớ những ngày ông học ở trường khi còn ở độ tuổi của cậu bé tuổi lên 9-10. Mình nhớ tuổi thơ đầy nắng.

Hè này, các bậc cha mẹ đừng nhét các con nhiều quá vào những lớp kĩ năng. Nhốt con ở nhà tránh nắng ngày cao điểm hè nên để lũ trẻ được trải nghiệm bằng cuốn sách này. RD dạy chúng cách biểu đạt những niềm thích thú của trẻ nhỏ là nghịch ngợm. Chuyện bỏ xác chuột chết vào lọ kẹo của cửa hàng kẹo của bà bán hàng ăn mặc luộm thuộm, móng tay cáu bẩn. Chuyện tự dưng phát xì trong lớp học giờ Toán của thầy. Chuyện bỏ phân dê vào trong tẩu thuốc của anh rể tương lai. Tất cả đều kể lại với cái giọng có duyên của Roald Dahl (và cũng thông qua chuyển ngữ tiếng Việt nữa nhé).

Ai đã từng nghiền Roald Dahl qua những nhân vật của nhà máy sô cô la, của bé Maltila nhạy cảm… sẽ cũng là mê tít cuốn Những ngày xưa yêu dấu này. Trong đó, ông còn hướng cho các em nhỏ muốn trở thành nhà văn phải thế nào, dù chỉ chừng 200 chữ. Các em đừng chọn sự nhàn tản, mà chọn những phiêu lưu ra sao?! Quả là một chuyến du hành kì thú qua Những ngày xưa  yêu dấu.

(Mở ngoặc một chút là sau khi được nghe kể một vài chi tiết trong cuốn sách, lập tức bạn Thuận đã phải đòi đọc luôn và ngay. Thậm chí muốn kể thêm, bạn í bằng tuổi nhân vật trong sách bảo: Mẹ để con tự đọc).

😀

Nắng ngày hè còn đâu mà nắng!